سه روز به آخر دریا

همسفر شدن با شاهزادهخانمهای قاجاری شیرین است. کتاب خواندن در سفر بودن است. رفتن و دیدنِ آدمها و دنیاهای تازه. رفتن بدون ِ رفتن. میتوانی گوشهی اتاق بنشینی بخوانی و بروی، بروی، بروی و دور و دورتر شوی. کتابهای سفرنامه سفر در سفر هستند. به قولِ خانمهای نویسنده: روزنامهها. شاهزاده خانمها دستت را میگیرند و با خودشان به کجاوه و کشتی میبرند تا از راهها و آبها بگذری و به مکه، مدینه و کربلا برسی.
این کتابها یادآور نفوذ و نقشِ موثرِ زنان در پشتِ پرده است. زنانی که "حتی در جریانهای سیاسی همگام و گاه جلوتر از مردان به پا خاستهاند. شورش زنان در بلوای نان در دورهی ناصرالدین شاه نمونهی روشنی از آگاهی و حضور زنان در جامعه است"(صفحه10).
"سه روز به آخر دریا" داستانِ زندگی یک زن است. زنی که نام او را نمیدانیم. کتاب ماجرای سفر یک سالهایست از سال 1303 تا 1304. شاهزاده خانم با مادر، حاجیه آقا، امیر پسر سه ساله حاجیهآقا، برادر چهارساله شاهزاده خانم که از قم همراه او میشود، رجب نوکری که از بچگی با آنها بوده، بیبی فاطمه خدمه و همهکارهی شاهزاده خانم، دولت کنیز حبشی او و فیروزه از کنیزهای قدیمیِ خانه راهی سفر میشود. شاهزاده خانم از دشواریها و زیباییهای سفر مینویسد:" امروز خوشیم. یک بار دیگر به مثل امروزی برسیم خیلی مشکل است."(صفحه55)..." و از ناخوشیها:"راست گفتند که کشتی کج و کول، ملکالموت است. مردم مثل برگ درخت میمیرند، میریزند میان دریا. لعنت خدا برکسی که مسلمانان را ترغیب بر سفر دریا بکند. کشتی بد چیزی است. جای تنگ، هوای بد. تحریر ندارد."(صفحه71)
شاهزاده خانم سواد دانشگاهی ندارد اما به قول خودش "جویای حق و پویای اصل" است. او دربارهی همین جستجو و پریشانیهای خودش مینویسد:"دین پدر و مادری که اعتبار ندارد، از گبر، ترسا، یهودی، سنی، شیعه، بتپرست، دین خودشان را بر باقی ادیان ترجیح میدهند و اگر غیر از این بدانند البته ترک مذاهب خودشان را میکنند. مبادا خدانخواسته دین شیعه هم همینجور باشد. شخص نباید کورانه به دنیا بیاید و از دنیا برود."(صفحه104)
شاهزاده خانم نثر شیرینی دارد. و چه خوب که این مجموعه سفرنامههای قدیمی را نشر اطراف منتشر کرده است. این کتابها هم مثل بقیهی کتابهای دیگر اطراف زیبا و دوستداشتنی هستند. –بقیهی کتابهایی که من خواندم-

سه روز به آخر دریا. به کوشش نازیلا ناظمی. نشر اطراف.1397

از ماجراهای اداره...